Stellenbosch: meer dan één streek in één naam

Stellenbosch is de naam die je het vaakst tegenkomt op Zuid-Afrikaanse wijnlabels. En precies daarom wordt hij vaak te snel afgedaan als één ding. Een warme streek, rode wijnen, klaar. Maar Stellenbosch is niet één plek. Het is een verzameling van valleien, hellingen en microklimaten die onderling meer verschillen dan je zou verwachten.

Waar het ligt en waarom dat uitmaakt

Stellenbosch ligt zo'n 40 kilometer ten oosten van Kaapstad, ingeklemd tussen de Simonsberg in het noorden, de Helderberg in het zuiden en de Hottentots Holland bergen in het oosten. False Bay ligt op nog geen 20 kilometer afstand. Dat klinkt als een droog, warm klimaat, en dat is het deels ook. Maar de koude Benguelastroom vanuit de Atlantische Oceaan en de zuidoostelijke wind die 's middags door de valleien trekt, brengen verkoeling die het verschil maakt tussen een platte, overrijpe wijn en iets met spanning.

De bodems variëren van verweerd graniet en zandsteen op de berghellingen tot donkere kleialluviale gronden in de lagere delen. Tot wel vijftig verschillende bodemtypen zijn hier geclassificeerd. Dat is geen trivia. Het is de reden waarom een Chenin Blanc van de Simonsberg fundamenteel anders smaakt dan een Syrah uit de Blaauwklippen Valley, terwijl ze allebei het etiket Stellenbosch dragen.

De Simonsberg: graniet en ochtendlicht

De Simonsberg is de berg die Stellenbosch scheidt van Paarl. Op de zuidelijke hellingen, waar de temperatuur overdag een paar graden lager ligt dan in de vlakte, staan wijngaarden op verweerd graniet. De hoogte varieert van 100 tot ruim 1200 meter.

Hier maakt Remhoogte Wine Estate zijn wijnen. De First Light Chenin Blanc komt van stokken die in 1987 werden aangeplant op deze granieten hellingen. De naam verwijst naar het eerste ochtendlicht dat over de berg valt. Het is ook de plek waar de Soaring Eagle vandaan komt, een Cape Blend die het karakter van de Simonsberg vertaalt naar donker fruit en cederhout.

Op dezelfde berg, op 304 meter hoogte, ligt het minuscule perceel waarvan Thistle and Weed haar Brandnetel Chenin Blanc maakt. Stokken uit 1980, 32 verschillende onderstammen, 0,3 hectare. Het graniet geeft de wijn zijn minerale spanning.

De Blaauwklippen Valley: beschut en warm

Ten zuiden van het stadje Stellenbosch ligt de Blaauwklippen Valley, ingeklemd tussen de Helderberg en de Stellenbosch bergketen. De naam betekent blauwe kliffen, naar het zandsteen dat in bepaald licht blauw kleurt. De vallei is beschut, warmer dan de berghellingen erboven, met bodems van Table Mountain zandsteen en graniet.

Keermont Vineyards ligt precies hier, in wat sommigen het natuurlijke amfitheater van Stellenbosch noemen. Alle Keermont wijnen worden geteeld, gemaakt en gebotteld op het eigen landgoed. De Terrasse is een blend van Chenin Blanc en Chardonnay van de terraswijngaarden op de hellingen. De 4 Barrels Rosé dankt haar naam aan de vier vaten waarin ze rijpt. En de Syrah komt van hellingen met verweerd graniet die de wijn zijn kenmerkende peperige elegantie geven.

Blaauwklippen staat bekend om Syrah met finesse. Geen dikke, overrijpe Shiraz, maar koelklimaatstijl met zwarte peper, viooltjes en een strakke structuur. De Keermont Syrah is daar een goed voorbeeld van.

De Stellenbosch Valley: waar het begon

In de brede vallei rond het stadje zelf, op de oevers van de Eerste Rivier, liggen de oudste wijngaarden van de regio. Simon van der Stel plantte hier in 1679 de eerste wijnstokken. Het is het warmste deel van Stellenbosch, met diepe alluviale bodems die vruchtbare, rijke wijnen opleveren.

Hier ligt Jordan Wine Estate, op hellingen tussen 160 en 410 meter boven zeeniveau. Gary Jordan, geoloog van opleiding, plantte elke druif op de bodem die er het beste bij paste. Zijn Barrel Fermented Chardonnay staat op de koelere, hoger gelegen zuidhellingen waar de ochtendbries vanuit False Bay nog langs trekt.

Waarom dit ertoe doet

De meeste mensen kiezen wijn op druivenras of prijs. Dat werkt, maar je mist iets. Twee Chenin Blancs uit Stellenbosch kunnen totaal verschillend smaken omdat de ene van graniet op 300 meter hoogte komt en de andere van klei in de vlakte. Wie dat eenmaal doorheeft, drinkt bewuster.

Stellenbosch is niet één smaak. Het is een streek die groot genoeg is voor nuance, en klein genoeg om die nuance te proeven. Zeven van de acht wijnen in onze selectie komen hier vandaan. Niet omdat we lui zijn in onze keuze, maar omdat Stellenbosch genoeg verscheidenheid biedt om zeven verschillende verhalen te vertellen.